Chậu trồng cây xoắn ốc có thoát nước (vase mode)

"Trên web này có quá trời ly xoắn và chậu xoắn rồi, sao bạn còn thiết kế thêm cái nữa?"

Ờ thì… trước hết xin chào. Cảm ơn vì bạn hỏi. Giống như chắc nhiều designer khác, mình hay thấy model trên mạng rồi nghĩ: “Mình thích đó, nhưng nó thiếu vài thứ mà mình cần”. Gom lại đủ nhiều suy nghĩ kiểu vậy, mình quyết định tới lúc làm phiên bản chậu xoắn của riêng mình.

Các cân nhắc khi thiết kế

Một cái chậu phải có thoát nước

Chậu cây phải có thoát nước. Có đó, đừng cãi. Khi một model được thiết kế làm chậu mà lại không có phương án thoát nước, bạn nên nghi ngờ liền. Nó là thứ cần thiết. Mình công nhận kiểu dáng này nhìn rất đã, và mình hiểu chuyện thêm lỗ thoát nước kiểu truyền thống có thể làm hỏng thẩm mỹ. Nhưng vậy cũng không phải lý do để bỏ qua.

Mình không muốn phần thoát nước chỉ là “thêm cho có”, kiểu cái dĩa nhỏ phá form, hay phải chờ người khác remix. Thiết kế tốt là tính từ đầu. Model này có sẵn hệ thoát nước và khay hứng nước, tất cả đều nằm bên trong chậu để giữ tổng thể đồng nhất. Nhìn đẹp và bạn tưới cây đúng cách được luôn.

Chậu nên đủ lớn cho cây của bạn

Thường mình thấy mọi người hay lấy chậu cùng cỡ với cái chậu cây mua về. Vậy là nhỏ quá. Hầu như tiệm cây nào cũng bán cây trong chậu nhỏ hơn mức cần thiết. Thiệt ra vậy lại hay. Tiệm thường định giá cây theo kích thước chậu, nên mua được cây to trong chậu nhỏ là “hời”. Tiệm cũng có giới hạn diện tích, chậu nhỏ giúp họ trưng được nhiều hàng hơn (hoặc tốn ít chỗ hơn) nên giá cũng mềm hơn. Đôi bên cùng lợi. Nhưng điều đó cũng có nghĩa là đem về nhà là bạn nên thay qua chậu lớn hơn liền. Chậu nhỏ nhìn dễ thương, nhưng nó làm cây bị ngộp.

Chậu này được thiết kế cụ thể theo size 4 inch (110mm). Đủ cho mấy cây sen đá nhỏ bạn mua ở vườn ươm gần nhà. Bạn có thể scale lên 130% để thành chậu 6 inch (150mm). Hoặc scale xuống 75% thành chậu 3 inch (85mm) nếu bạn thật sự cần.

Model nên in nhanh và phải chắc

Thường designer hay nghĩ in nhanh và chắc chắn là hai thứ “kỵ” nhau – hoặc đôi khi chỉ chăm chăm vô hình dáng mà quên chuyện in ấn. Đặc biệt vì điểm ở trên: chậu cần to – nên thiết kế tối ưu tốc độ in là quan trọng. Nhưng đồng thời, chậu cũng không nên ọp ẹp dễ bể. Muốn vậy thì ngay từ đầu phải thiết kế nhắm tới cả hai tiêu chí.

Trong model này, mọi thông số đều được chọn để tối ưu in vase mode mà vẫn đảm bảo độ cứng. Cứ bóp thử nhẹ xem! Biết là bạn cũng muốn mà.

Model nên “chốt” luôn phần hoàn thiện ngoại hình

Cái này đúng là gu cá nhân. Nhưng mình không thích những model mà đường xoắn chạy từ đáy lên tới miệng, để lại mép nhọn, răng cưa ở cả trên lẫn dưới. Mình thấy kiểu đó nhìn như chưa làm xong.

Đáy chậu là một hình tròn đặc, giúp bám bed dễ hơn. Còn phía trên, đường xoắn được vuốt nhỏ (taper), để miệng chậu thành một vòng tròn mượt.

"Tôi vẫn chỉ muốn một cái kiểu cái ly thôi"

Bạn vô đây kiểu gì vậy? Đây đâu phải mục hỏi-đáp. Nhưng thôi… nếu bạn biết hết mấy chuyện về chậu mà vẫn chỉ muốn một cái hình rỗng không thoát nước, không có cấu trúc bên trong… mình cũng có thêm một bản như vậy. Nhưng làm ơn đừng trồng cây vô đó. Dùng làm bình cắm hoa cắt cành, hoặc khay để bàn/đựng đồ gì đó thôi.

Thiết lập in (Print settings)

Dưới đây là các setting mình khuyến nghị để in model ở 100%:

• Spiral vase mode / Spiralize outer contour: bật lên, vì mode này là để làm chuyện đó
• Layer height: 0.3mm
• Line width / Extrusion width: 0.6mm
• Bottom thickness / Bottom layers: 1.2mm (tức 4 lớp theo layer height này)
• Wall speed: 35mm/s (bạn có thể tăng chút nếu tự tin máy mình ổn)
• Printing temperature: cao hơn nhiệt độ thường dùng 10°C
• Flow: 110%

Khi scale, về cơ bản bạn nhân các giá trị ở trên theo hệ số scale. Nếu còn lăn tăn, cứ kiểm tra preview thật kỹ.

Ghi chú đặc biệt cho PrusaSlicer và các bản dựa trên Slic3r: Trong Print Settings > Advanced, có setting "Slice gap closing radius". Bạn cần đặt về 0. Cái này rất quan trọng.

Ghi chú đặc biệt cho Cura 5: Bắt đầu từ profile chất lượng “Fine” rồi áp các setting ở trên. Vì lý do gì đó, nếu bắt đầu từ “Normal” hoặc “Draft” thì Cura slice ra khác, dù bạn nhập cùng setting. Mình cũng không rõ vì sao.

Nếu bạn scale model lên 130%:

• Line width / Extrusion width: 0.8mm
• Bottom thickness / Bottom layers: 1.5mm (tức 5 lớp ở layer height 0.3mm… nhớ xem preview để chắc rằng các lớp đáy đặc đều là vòng tròn kín… nếu giá trị này thấp quá, có lớp chỉ còn 1 vòng ngoài; nếu cao quá, sẽ có lớp bị lẫn hoạ tiết xoắn vào phần đáy)

Nếu bạn scale model xuống 75%:

• Line width / Extrusion width: 0.5mm - 0.6mm (với Arachne thì 0.6mm hầu như không vấn đề, và mình không thích xuống thấp hơn cho vase mode… nhớ xem preview)
• Bottom thickness / Bottom layers: 0.9mm (tức 3 lớp ở layer height 0.3mm)

Preview

Khi slice xong, preview nên trông như vầy. Nếu không giống, tức là có gì đó sai, bạn kiểm tra lại các setting ở trên.

Cập nhật: Tháng 12/2022

Mình đang đi du lịch (tháng 12 ai cũng hay đi vậy đó), rảnh quá nên quyết định làm lại cái chậu này. Mình đã thêm version 2, sửa một số vấn đề dựa theo phản hồi của mọi người, đồng thời cải thiện phần thoát nước một chút. Đây vẫn là đúng cái model mà ai cũng biết và thích, chỉ là được tinh chỉnh kỹ hơn.

Các setting và thông tin ở trên vẫn áp dụng cho tất cả bản cập nhật. Dưới đây là vài thông tin về những thay đổi mới:

Một số bạn có nói là gặp tình trạng có lỗ nhỏ ở vị trí chỗ “đáy thứ hai” phía trên vùng thoát nước chạm vào thành ngoài. Dù mấy lỗ này không ảnh hưởng chức năng nhiều (vì nước có rỉ ra thì cũng chảy xuống khay bên dưới thôi). Nhưng… chậu này hướng tới sự hoàn thiện, nên mình sửa luôn. Chỗ chuyển tiếp đó giờ được làm mượt thay vì gắt, nên sẽ không còn dễ bị lỗi lỗ nhỏ như vậy.

Vùng thoát nước cũng được cải thiện và giờ sẽ thu vào (taper) dần. Nhờ vậy phía ngoài chậu có thêm không gian và khay giữ được nhiều nước hơn trước khi tràn. Bản gốc thật ra không có vấn đề cụ thể, nhưng mình muốn nâng cấp thêm. Chúc bạn in vui!

Đây là biến thể đầu tiên của chậu này. Thay vì xoắn theo một hướng từ dưới lên trên, model sẽ đổi hướng xoắn ở một đoạn giữa. Cái này dựa trên góp ý của bạn gái mình: bạn ấy không nhìn ra lúc nào nước đã bắt đầu chảy xuống khay, nên hay tưới tiếp làm khay bị tràn. Bản này hi vọng giải quyết chuyện đó bằng cách đặt đoạn gần như thẳng đứng ngay đúng vùng thoát nước, giúp bạn nhìn vào khay dễ hơn.

Kiểu thoát nước thu vào (taper) mới cũng có trong bản này, nên khay cũng chứa được nhiều nước hơn so với trước.

Ghi chú

Tất cả chậu trong ảnh đều được in bằng Elegoo Neptune 2 với nozzle 0.4mm. Chi tiết như sau:

• Model scale 130%, in bằng iSanmate Rainbow PLA. Bên trong là cây monstera monkey mask.
• Model scale 100%, in bằng Jayo Twinkle Black PLA. Bên trong là cây haworthia. Mình mua ở Whole Foods sau một buổi đi chơi tối cách đây 6 năm. Lúc đó nó chỉ cỡ khoảng 1/4 so với bây giờ.
• Model scale 100%, in bằng Polymaker PolyTerra Sakura Pink PLA. Bên trong là cây Madagascar palm. Mình dùng model của mình để tô màu trong lúc nó đang in.