Mô hình 3D Stela 1 của Nữ hoàng Maya Lady K'awiil Ajaw

Đây là mẫu Stela 1 của Nữ hoàng Maya Lady K'awiil Ajaw. Mẫu in này được thiết kế nguyên khối với mặt trước và mặt sau được ghép lại và làm liền khối. Mình không rõ độ dày thực tế của cấu trúc đá vôi gốc là bao nhiêu.

• Stela 1 nằm ở chân kim tự tháp Nohoch Mul tại Cobá, Mexico.
• Bia đá này được dựng vào khoảng năm 645 sau Công nguyên, thời kỳ đỉnh cao trong triều đại của Nữ hoàng Lady K'awiil Ajaw.
• Tác phẩm gốc được làm bằng đá vôi và cao khoảng 6 feet (gần 1,8 mét).

Lady K'awiil Ajaw (hay còn gọi là Ix Kʼawiil Ekʼ) là một nữ hoàng Maya đầy quyền lực, người đã trị vì thành bang Cobá từ năm 640 đến 682 sau Công nguyên. Bà rất nổi tiếng vì là một trong số ít phụ nữ tự mình cai trị một thành bang Maya.

Dưới đây là những thông tin chúng ta biết về bà:

• Cuộc đời sớm: Sinh ngày 25 tháng 6 năm 617 sau Công nguyên, dòng dõi và cách bà lên ngôi vẫn chưa được làm rõ. Có khả năng bà là con gái, cháu gái hoặc cháu họ của vị vua tiền nhiệm.
• Triều đại: Lady K'awiil Ajaw đã trị vì hơn 40 năm, một thời kỳ đánh dấu những thay đổi lớn về chính trị và kiến trúc tại Cobá. Bà đã chỉ đạo xây dựng vô số tượng đài và công trình, bao gồm cả con đường nổi tiếng Sacbe 1 - con đường "trắng" dài nhất trong thế giới Maya, nối liền Cobá với Yaxuná. Điều này cho thấy bà là một nhà ngoại giao và chiến lược gia tài ba, biết cách củng cố quyền lực và mở rộng tầm ảnh hưởng của Cobá.
• Năng lực quân sự: Một số học giả tin rằng bà là một nữ hoàng chiến binh dựa trên các tấm bia khắc họa cảnh bà đứng trên những tù binh. Điều này cho thấy bà có thể đã trực tiếp dẫn đầu các chiến dịch quân sự, có khả năng là để đối phó với thế lực đang lên của Chichen Itza.
• Di sản: Lady K'awiil Ajaw được công nhận là một nhân vật quan trọng trong lịch sử Maya, minh chứng rằng phụ nữ hoàn toàn có thể nắm giữ những vị trí quyền lực và thẩm quyền cao nhất trong xã hội Maya. Triều đại của bà đã để lại ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển của Cobá và mối quan hệ của thành phố này với các thành phố Maya khác.

Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về Lady K'awiil Ajaw, mình gợi ý bạn nên xem qua các tài liệu này:

• Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Lady_K%CA%BCawiil_Ajaw
• Tạp chí Smithsonian: https://www.smithsonianmag.com/smart-news/warrior-queens-white-road-yucatan-may-have-connected-cities-and-villages-180974358/
• Ancient Origins: https://www.ancient-origins.net/lady-k-awiil-ajaw