Giá đỡ Hill Mount cho kính thiên văn Hadley

Bạn đã làm một chiếc Hadley telescope nhưng ngắm mấy mục tiêu nhỏ xíu như hành tinh thì khó quá? Cần một cái mount chắc chắn để đặt lên cho kính không bị rung? Thử Hill Mount!

Kính thiên văn rất đã để zoom vô hành tinh. Nhưng khi phóng đại cao, chỉ cần rung nhẹ thôi cũng thành chuyển động rất lớn làm khó nhìn. Cái mount này dùng ống thép EMT cứng và thiết kế truss (giàn tam giác) để giữ kính ổn định, gần như không rung. Nhờ vậy bạn có thể chụp được vành Sao Thổ ở mức phóng đại 150x hoặc cao hơn!

Mình thấy cái mount dạng square prism mặc định đi kèm Hadley rung quá, nên mới thiết kế cái này cho “siêu cứng”. Thay vì dùng ống nhôm mắc tiền, Hill Mount dùng thanh/ống thép EMT vừa cứng vừa rẻ, mua được ở hầu như mọi cửa hàng vật liệu/đồ điện. Vì vậy bản in này có hơi to hơn mount mặc định, nhưng kích thước 203x187mm thì vẫn vừa thoải mái trên hầu hết máy in phổ thông. Kết quả khỏi bàn: ổn định đủ để nhìn vành Sao Thổ ở 150x mà không bị rung.

Tính năng:

• Ổn định kiểu “cứng như bàn thạch”
• Nhẹ, xách đi được
• Có thước chỉ góc (angle indicator) để đo độ cao (altitude) và/hoặc nhìn cho ngầu
• In không cần supports
• Đo đạc đơn giản: chỉ cần 2 loại chiều dài ống!
• 2 lỗ cho vít dài, để dùng dây thun/dây cột tóc tăng lực căng

Vật liệu KHÔNG in 3D cần chuẩn bị:

• 2x ống Electric Metallic Tube (EMT) 1/2" x 10 ft. Mua ở cửa hàng vật liệu—ví dụ Home Depot và Lowe's bán khoảng $6.50 cho mỗi cây 10 ft
• 13x tán (nuts) #10, $3*
• 13x vít máy (machine screws) #10 x ½", $7*
• Tùy chọn: 6x vít máy #10 x 2" và vài sợi dây thun, để giúp giữ vị trí

Tổng: $24

* Giá này là mua lẻ từng món, nhưng bạn có thể mua rẻ hơn. Đây là cùng loại tán/vít dùng cho Hadley telescope (bản không-metric). Nếu bạn đã lắp Hadley rồi thì có thể còn dư. Nếu chưa làm Hadley, thử coi tiệm vật liệu gần bạn có bán hộp 50 cái tán #10 hoặc vít #10 không; mua theo hộp để dùng cho cả mount này lẫn Hadley sẽ rẻ hơn nữa.

Một lưu ý: nhớ chọn đúng cùng cỡ ren (thread) cho tán và vít. Chọn #10-24 hoặc #10-32, rồi dùng nhất quán một loại. Ngoài ra, “½"” trong “½" EMT” là tên quy cách, không phải đường kính ngoài thật; ½" EMT có đường kính ngoài 0.706".

Dụng cụ cần có:

• Tua vít phù hợp với loại vít bạn dùng
• Thước dây, để cắt EMT đúng kích thước
• Dụng cụ cắt ống thép; mình khuyên dùng pipe cutter như cái này hoặc cái này.

Mình khuyên bạn nên mua pipe cutter. Nó giúp cắt thép dễ hơn nhiều và cho mép cắt gọn. Mép xấu/sần sẽ làm khó nhét EMT vào chi tiết in. Đừng dùng cưa sắt (hacksaw) để cắt EMT—vừa lâu vừa mệt, lại để mép rất nhám làm khó lắp vào lỗ của chi tiết in. Cứ dùng pipe cutter.

Hướng dẫn in

In tất cả các part. Nếu muốn in một lượt, bạn có thể xếp 3 part đế vào khoảng trống bên trong part trên hình chữ C.

Mình in layer height 0.2mm và infill 15% thấy đủ cứng. Thiết kế để in không cần supports.

Sau khi in xong, nhớ gỡ bớt stringing hoặc cục nhựa thừa bên trong các lỗ để luồn ống, dùng kìm hoặc kềm cắt. Fit khá sát, nên còn dính nhựa trong lỗ là sẽ khó nhét ống vào.

Hướng dẫn lắp ráp

Dùng pipe cutter cắt EMT thành:

• 6x 2.5ft
• 3x 1ft

Nếu bạn mua 2 cây EMT 10" (ý tác giả: 10 ft), mình khuyên cắt theo cách này (đơn vị inch):

Các lỗ trên chi tiết in 3D là dạng fit sát. Kiểm tra mép ống EMT và đảm bảo bên ngoài mượt, không có ba via/viền nhọn chìa ra quá đường kính ngoài. Nếu bạn dùng pipe cutter thì thường sẽ không bị. Nếu có, bạn có thể dũa bớt bằng dũa kim loại. Đồng thời nhìn vào bên trong từng lỗ của chi tiết in và lấy hết phần nhựa kéo sợi hay cục nhựa thừa trong lỗ. Lỗ của part trên nằm ở mặt dưới của nó.

Canh đúng hướng 3 part đế theo hình này. Trên đế trái/phải có mũi tên nhỏ, hai mũi tên này sẽ song song và chỉ về phía trước của kính. Đế trước là cái không có mũi tên.

Cắm 3 ống 1ft vào các đế dưới để tạo thành hình tam giác. Nhớ để ý hai mũi tên trên đế trái và phải, chúng phải song song. Fit khá chặt—vừa đẩy vừa xoay ống để nó vào sâu hơn. Nhưng đừng ép quá mạnh; chặt quá có thể làm nứt nhựa. Nếu thấy cứng bất thường, rút ra và làm sạch các mẩu nhựa còn sót bên trong. Mỗi ống nên vào sâu khoảng 1 inch.

Khi đã có tam giác bên dưới, cắm hai ống 2.5ft vào 2 lỗ phía trên của mỗi đế. Vừa đẩy vừa xoay để ống xuống hết cỡ. Ấn mạnh và chắc tay cho tất cả ống đi xuống. Đầu trên của các ống nên gần ngang nhau, hai ống ở hai cạnh sẽ hơi cao hơn chút.

Đặt part trên lên các ống EMT và canh để EMT lọt đúng vào lỗ. Hai ống vào trước sẽ là hai ống ở hai “đầu” của chữ C. Canh ống phía trước vào đúng lỗ, rồi ấn xuống khi tất cả ống đã vào đúng.

Sau đó gắn tán #10 vào mọi vị trí bạn thấy lỗ lục giác (hexagon), ở mặt hướng vào tâm tam giác. Mỗi đế có 3 tán hướng vào trong, còn vít sẽ siết từ phía ngoài. Part trên có 4 tán: lắp 2 tán phía sau gần hai đầu chữ C, và 2 tán phía trước trượt vào từ mặt dưới đi lên. Dùng tua vít vặn vít #10 từ phía ngoài để siết. Nếu khi vặn mà vít đẩy tán bị trồi ra thay vì ăn ren, bạn có thể dùng bút chì đẩy nhẹ tán về phía vít trong lúc vặn.

Nhớ lắp và siết đủ cả 13 con vít!

Cách dùng mount

Đặt kính lên mount. Hai bạc đạn/bearing in hình bán nguyệt phải nằm đúng lên bề mặt bán nguyệt trên đỉnh mount. Lưu ý mép của bearing có phần hơi nhô ra phải nằm qua khỏi cạnh của mount, không nằm chồng lên trên. Bạn sẽ trượt kính lên/xuống mượt.

Tùy chọn: tăng lực căng bằng dây thun

Nếu kính bị trượt trên mount, bạn có thể dùng dây thun để tạo thêm lực kéo xuống, tăng ma sát và giảm rung/lắc. Để móc dây thun dễ hơn, mỗi bên của part trên có 2 lỗ không xuyên qua mặt bên kia. Luồn vít #10 dài vào các lỗ đó và vào tâm của Hadley bearing (khuyên dùng 1.5" hoặc dài hơn). Khi đó chúng sẽ thành điểm móc để quấn dây thun.

Tùy chọn: Azimuth bearing

Nếu bạn có dụng cụ làm gỗ, và muốn xoay azimuth (xoay ngang) mượt, bạn có thể làm theo hướng dẫn của Marci's Mount để gắn cái này lên trên một đĩa gỗ xoay, đặt trên một đĩa vinyl, để có chuyển động azimuth ngon hơn. Mình chưa làm thử, nhưng hoàn toàn có thể! Ba đế mỗi cái có một lỗ cách tâm xoay 7in, vừa một vít #10.

Lời cảm ơn

Thiết kế truss và kẹp ống được lấy cảm hứng rất nhiều từ . Mount này cao hơn và dùng ống EMT lớn hơn, cứng hơn.