Chậu trồng cây epiphyte lâu năm (ăn thịt), lan & dương xỉ

Vì sao mình làm cái này...

Utricularia jamesoniana (xem thêm) là một trong những loài cây ăn thịt mình thích nhất. Trong môi trường tự nhiên, tụi nó là cây ăn thịt dạng epiphyte sống lâu năm, mọc ở rừng mưa vùng thấp hoặc rừng mây trên núi. Thường thấy chúng bám trên thân cây phủ rêu các kiểu. Mà trồng trong nhà ở Hà Lan thì… mình đâu có rừng mưa hay rừng mây.

Cách làm

Mình thử nghiệm một chút để coi cái gì ổn, cuối cùng chốt ra kiểu “thân cây” rỗng, có thể nhồi bất kỳ loại giá thể nào bạn thích. Nếu sau này muốn thay chậu hay tách bụi, chỉ cần dùng kềm bấm/cắt các thanh là lấy cây ra được mà không làm dập cây.

Tới giờ thì nó hoạt động tốt với mình. Nếu có người quan tâm mình cũng có thể chia sẻ bản P9. Thấy hay thì để lại like giúp mình nha, để mình còn dành dụm mua thêm filament!

Tự dùng tự chịu nha, đừng đem cây duy nhất của bạn ra thử vận may!!! :-)

Setup như thế nào

Luồn dây wick qua các lỗ rồi dẫn lên bên trong chậu. Phủ lên bằng giá thể bạn chọn (ví dụ: mix sphagnum/perlite/vỏ cây), đặt vài đoạn giâm hoặc node vào, trượt nắp lưới vào, đặt cả bộ lên khay nước rồi… chờ.

• Nắp (cover) giúp giữ giá thể bên trong;

• Dây wick đảm bảo luôn ẩm;

• Nếu cây phát triển tốt, stolon và lá sẽ tự len qua các ô lưới.

Timeline:

• Tháng 11/2024: cắm vào 2 nhánh giâm nhỏ xíu

  

• Tháng 4/2025: ra nhiều lá và có một stolon phía trước, thậm chí có một cái ló lên từ trên đỉnh

  

• Tháng 6/2025: 3 cành hoa đầu tiên nhú lên

  

Sphagnum thì hơi thô nên không “bung” xuyên qua lưới, nhưng jamesoniana thì len qua được. Gần như không cần chăm gì ngoài việc canh cho khay nước luôn có nước (nước mưa/nước RO) ở mức từ vài mm tới vài cm. Cây ra hoa đều. Ngoài việc thỉnh thoảng mình lấy bớt algae ở phần đáy thì tụi nó rất ổn.

Hình in bằng PLA màu nâu là từ một trong những prototype đầu tiên để xem ra form thế nào (bản cao). Sau đó mình thấy chỉ cần nửa chiều cao là đủ, nên bản mình share ở đây là bản thấp hơn. Setup này tạo độ ẩm khác nhau từ trên xuống dưới, nên cây sẽ tự “đậu” đúng chỗ hợp nhất trong dải độ ẩm. Cái bản PETG màu đen là bản đó.

Phần in (print)

Thân chính ban đầu cao gấp đôi, nhưng sau đó mình nhận ra “điểm ngon” của loài này nằm khoảng 2–3cm phía trên mực nước, nên mình làm thấp lại. Mình cũng kèm 2 phiên bản lưới. Một bản dùng nan 0.4mm, bản còn lại chắc hơn với 2 perimeters cho các nan.

Models:

• main (S) - thân chính

• grid - small - nan 0.4mm / khoảng cách 1.35mm

• grid - medium - nan 0.8mm / khoảng cách 1.5mm

• grid - large - nan 1.2mm / khoảng cách 3.0mm

• grid - holes - nan 0.8mm / khoảng cách 1.44mm, kèm lỗ tròn ngẫu nhiên 5 & 7mm cho cây lớn hơn

• endcap - nắp đậy nếu bạn muốn đóng kín

Support & Tolerances

Mình thiết kế để tất cả đều in không cần supports. Dùng tolerance 0.2mm giữa phần đế và lưới, chắc là đủ cho đa số máy in.

Chất lượng & vật liệu

Cả bộ mất khoảng 1h45 trên CoreOne nếu bạn dùng profile 0.2mm structural cho phần base + grid medium. Khoảng 1 tiếng nếu chọn preset 0.28mm draft. Bạn chọn chất lượng theo thời gian rảnh là được. PETG sẽ hợp hơn cho nước/ngoài trời, nhưng bản PLA thì với mình vẫn ổn.

Giấy phép và sử dụng

Mình đã tốn khá nhiều thời gian chỉnh sửa và làm prototype, nên mình chia sẻ rõ là chỉ cho mục đích dùng cá nhân, không được bán lại/(re-)sales. Nếu bạn thấy hay, vui lòng đăng make, thả thumbs up… để mình có động lực tiếp tục prototype!

Cập nhật

• 29-12-2025: chỉnh sửa nội dung chữ

• 30-12-2025: thêm nhiều loại lưới theo yêu cầu

• 14-01-2026: thêm end cap STL