Chảo parabolic 35cm để thu âm động vật hoang dã

Đây là một chảo parabolic đường kính 35cm được thiết kế từ đầu để thu âm tiếng chim và động vật hoang dã, tối ưu xoay quanh micro Rode VideoMicro. Mục tiêu của dự án là tạo ra một lựa chọn thay thế “gain cao”, chi phí dễ chịu so với thiết bị chuyên nghiệp. Mẫu đã được test thực địa trong Grabatón 2026 (một cuộc “marathon” thu âm chim) và cho kết quả rất ấn tượng đối với một “dự án làm nhanh trong 1 tuần”. Dùng rất ổn với app Merlin Bird ID (lưu ý: điện thoại cần có cổng 3.5mm vật lý hoặc dùng adapter để gắn micro).

Thông số kỹ thuật

• Đường kính: 350 mm

• Tiêu cự (Focal Length): 87.5 mm (f/D = 0.25)

• Tần số cắt (Cutoff Frequency): ~1,000 Hz (tính toán)

• Độ lợi tối đa (Maximum Gain): ~25 dB @ 8 kHz (tính toán)

• Micro: Thiết kế cho Rode VideoMicro, nhưng có thể chỉnh để dùng với các micro cardioid nhỏ khác có kích thước tương tự. (Có thể bạn sẽ cần sửa phần “center hub” để đảm bảo phần tử nhạy của micro nằm đúng tại tiêu điểm của chảo).

Bill of Materials (BOM)

Ngoài các chi tiết in 3D, bạn cần thêm:

• Thanh đỡ (Support Rods): 3 thanh nhôm đường kính 6mm (Dài: 165 mm).

• Phần cứng (ưu tiên inox):

  • 16 bộ vít M2 x 8mm, ê-cu và long đền để ráp các mảnh (đã thử dây rút nhưng không đủ chắc).

  • 4 bộ vít M3 x 8mm đầu chìm (flush head) và ê-cu để bắt tay cầm vào chảo.

• Hoàn thiện bề mặt: Sơn phủ bóng trong (high-gloss clear coat) để bịt kín bề mặt phía trong và tăng phản xạ tần số cao.

• Micro: Rode VideoMicro kèm adapter TRS to TRRS (nếu dùng với smartphone) và bông chắn gió/windshield/DeadCat. Nhiều khả năng bạn cũng cần thêm dây nối dài 3.5mm.

• Quản lý dây (Cable Management): Dây Velcro và băng keo vải dùng trong ô tô (automotive cloth tape) để đi dây mà không truyền ồn cơ học.

Hướng dẫn in

• Vật liệu: Khuyến nghị mạnh PETG. PLA không chịu được phơi nắng lâu hoặc để trong xe. ABS và ASA có thể bị warping làm lệch khớp nối, khiến hình parabolic bị biến dạng.

• Layer Height: 0.15mm hoặc thấp hơn (càng thấp càng dễ chà nhám và hiệu năng âm học tốt hơn).

• Walls/Perimeters: 4 lớp trở lên. (Cứng hơn giúp sóng âm phản xạ hiệu quả hơn).

• Infill: 25% trở lên.

• Kiểu Infill: Gyroid.

• Support: Có, chỉ chọn “touching buildplate”. Phần ngàm gắn thanh chống (strut mounts) sẽ cần support khi in.

Vui lòng xem các hình đính kèm để biết hướng đặt in (orientation) được khuyến nghị.

Hướng dẫn lắp ráp

1. Ráp chảo: Ghép 4 mảnh chính bằng vít/ê-cu M2. Mỗi khớp xương (rib joint) có một phía khoét âm để đặt ê-cu. Long đền và bu-lông nên đưa từ phía đối diện.

2. Tay cầm: Đặt ê-cu M3 vào phần trung tâm phía sau của chảo và bắt tay cầm vào. Bước này giúp tăng độ cứng trước khi xử lý bề mặt.

3. Chà nhám: Để khớp đẹp nhất, chà bề mặt tiếp xúc bằng giấy nhám nước hạt 150 và 320 để khít hoàn hảo.

4. Xử lý bề mặt: Chà nhám kỹ bề mặt phản xạ để cải thiện độ “bounce” của âm. Nếu dùng máy chà, nên dùng nước để làm mát—nhiệt quá cao có thể làm biến dạng đường cong parabolic! Bịt kín các vùng rỗ bằng lớp sơn phủ bóng trong (high-gloss clear coat).

5. Khung đỡ: Cắm 3 thanh nhôm vào các ổ ở viền chảo và nối vào center hub. Chi tiết đủ dẻo để lắp khi chảo đã ráp hoàn chỉnh, nhưng nên thao tác nhẹ tay.

6. Canh chỉnh: Đảm bảo micro nằm sát đáy của hub (hoặc capsule nằm đúng 87.5 mm tính từ đáy tâm chảo). Mình có thiết kế một vòng chặn (retainer ring) để giữ micro nhưng không dùng vì khớp lắp vừa khít.

7. Quản lý dây: Cố định dây vào một trong các thanh. Dùng băng keo vải để tránh việc dây chạm cứng vào các chi tiết kết cấu, giúp giảm rung và tiếng va chạm.

Mẹo dùng ngoài thực địa

• Do độ định hướng cao ở dải tần cao, hãy lia chảo chậm. “Sweet spot” để bắt tiếng ríu rít của chim khá hẹp.

• Luôn dùng bông chắn gió dạng lông (furry windshield) để tránh nhiễu do luồng khí bên trong chảo.

• Mình chọn filament màu xanh olive để dễ ngụy trang. Chim thường không thích các vật sáng màu chĩa thẳng vào nó!

License

Dự án này dùng giấy phép Creative Commons (4.0 International) Attribution-ShareAlike. Cứ thoải mái remix và cải tiến, nhưng nhớ chia sẻ lại các chỉnh sửa của bạn cho cộng đồng nhé! Có kèm file .F3z gốc và file STEP đã export.