Vòng tay Lá Liễu (Willow Leaf Bracelet)

Intro

Mọi chuyện bắt đầu từ một câu hỏi nghe rất vô tư của bạn tôi: “Bạn làm được trang sức in 3D không?”, tôi trả lời: “Bạn muốn kiểu gì?”. Ba tháng sau, tôi đi dự một đám cưới mà tất cả phù dâu đều đeo vòng tay Willow Leaf do tôi làm, trong lúc đôi bạn thân nhất của tôi nói lời “I do.” dưới một cây willow.

Tôi rưng rưng nước mắt nên cũng không nhìn rõ buổi lễ được bao nhiêu, nhưng hóa ra là có thể thiết kế trang sức đẹp chỉ từ một bức hình—chỉ cần vài lần lặp (iterations) và kiên nhẫn.

Design

Nếu bạn từng làm dự án cho khách hàng thì quy trình gần như y vậy, dù là phát triển phần mềm, làm artwork, hay bất kỳ dạng làm theo đơn (commission). Mình bàn nhu cầu, mong muốn và cách sử dụng của sản phẩm, làm bản nháp, trao đổi phần thêm/bớt/chỉnh, làm bản nháp khác, lặp lại cho tới khi khách hài lòng.

Sau khi trao đổi, tôi phác thảo một thiết kế, bàn luôn các giới hạn của vật liệu, rồi gửi cho khách. Họ gửi lại screenshot những mẫu/ý tưởng họ muốn đưa vào chiếc vòng;

Tôi không phải cao thủ Inkscape. Hồi đại học có học vài lớp photoshop, nhưng vẫn phải dựa nhiều vào YouTube cho mấy chủ đề kiểu “how to create SVG” và tương tự. Học nhiều đó, nhưng quen rồi thì cũng như đi xe đạp thôi. Phần này cũng có thể làm dạng sketch trong Fusion360 (chỉ cần upload ảnh làm canvas rồi vẽ spline theo) nhưng tôi thích học công cụ mới; với lại tôi có máy Cricut nên kiến thức này cũng hữu ích bên đó.

Tôi lấy các mẫu này và làm prototype đầu tiên bằng cách trace lá willow trong Inkscape, rồi copy/paste cho tới khi đủ chiều dài cỡ một chiếc vòng, và gửi screenshot cho khách;

Họ thích thiết kế, nhưng tôi vẫn phải chỉnh lại cho phù hợp in 3D: cuống lá và các điểm nối vào lá phải làm dày hơn. Cuối cùng tôi cho tất cả các lá “kết thúc” dọc theo một đường thẳng để có thể chạy một bức tường banding bao quanh toàn bộ vòng. Banding là cần thiết để dễ in và dễ đeo; nếu không thì khi chạm da sẽ khá cấn/ngứa. Bản đầu tiên tôi in mà không có banding thì đeo bị ngứa rát và phần “cánh/lá” dễ gãy quá.

Khách thích thiết kế phía trên hơn, vừa vì khác màu, vừa vì nhìn cân đối ở hai mép. Thế là tôi xem như hoàn tất thiết kế. Bạn sẽ thấy bản trên có đầu lá nhọn, còn bản dưới thì nhập các đầu lá vào bức tường. Lý do là bản trên có bức tường chỉ chạy lên khoảng nửa chiều cao của mẫu in, nên nếu bạn tự thiết kế phần của mình thì nhớ lưu ý. Tôi dành vài tuần tiếp theo để chỉnh slicer (PrusaSlicer) và các thông số in, đồng thời cố uốn ra hình cuối mà không làm méo thiết kế quá nhiều hoặc làm gãy nhựa. Học được kha khá—tôi xem nó như học gốm vậy: cần kiên nhẫn và sẵn sàng đổi cách làm nếu quy trình hiện tại không ổn.

Material

• x1 cuộn filament PETG 1.75mm Translucent
• x1 cuộn filament PETG 1.75mm màu Gold/màu nhấn
• Tấm Teflon/găng tay chịu nhiệt & chịu nước để tạo hình

Printing

Bước đầu tiên là chỉnh độ bám first layer. Nếu bạn chưa tune PETG ổn thì nên bắt đầu từ đây để khỏi gặp lỗi dai dẳng về sau. Tôi muốn phần nền trong nhất có thể nên dùng satin sheet, mà loại này với PETG thì bám bed khó hơn. Dùng keo xịt tóc, keo PVA dạng glue stick, hoặc textured sheet sẽ giúp xử lý PETG dễ hơn nếu bạn thấy mình sắp… nhổ tóc vì nó.

Tôi chỉnh khá mạnh các thiết lập trong slicer để khớp với pattern và hình dáng mong muốn ở lớp dưới và lớp trên, đồng thời thêm các wall cần thiết để tăng độ dẻo (ductility) tổng thể của vật liệu. Wall càng nhiều càng tốt, nhưng cũng làm mẫu cứng hơn và khó uốn hơn; ít wall quá thì lúc đeo hằng ngày dễ bị “tách”/gãy.

In 100% infill sẽ tăng độ trong, kiểu hoạt động như lăng kính (prism). Nhưng vì thiết kế rất mỏng nên không thành vấn đề. Trên YouTube có nhiều video hay về cách tạo chi tiết trong suốt; tôi dựa một phần thiết lập theo đó, ví dụ như CNC Kitchen

Tôi không đính kèm profile vì có quá nhiều khác biệt giữa từng bản in, slicer, thậm chí từng hãng filament. Muốn thành công thật sự với trang sức in 3D thì bạn cần học cách tự tinh chỉnh.

In phần nền bằng PETG Translucent hoặc PETG màu phụ/ít nổi hơn. Tôi có thử PLA nhưng nó giòn quá nhanh, chỉ hợp làm trang sức costume/cosplay ngắn hạn.

Chèn một lần đổi filament (filament change) ở giữa, để phần nền một màu và phần trên in màu khác. Bạn vẫn có thể in một màu toàn bộ, nhưng tôi thích giấu phần banding bớt lộ.

Finishing

In xong, tôi dùng kìm cắt bén và dao thủ công để tỉa hết các góc/cạnh nhọn và những chỗ lởm chởm, sau đó lia nhanh bằng heat gun để đốt sạch mấy sợi “tơ” filament, nhưng không hơ lâu quá vì sẽ làm biến dạng.

Tới phần khó nhất: uốn cho đối xứng và ôm cổ tay vừa vặn. Tôi thử nhiều cách, và cách hiệu quả nhất là dùng một nồi nước nóng lớn, kèm một “khuôn cổ tay” và một dải cắt từ tấm Teflon để hỗ trợ tạo hình. Tôi thả vòng vào nước, dùng kẹp gắp uốn nhẹ thành dạng chữ “C”, rồi kéo ra nhanh. Vì chi tiết rất mỏng nên gặp không khí là cứng lại gần như ngay lập tức, làm việc tạo hình khá khó. Tôi đặt phần đã uốn chữ C lên khuôn cổ tay và quấn một dải rộng khoảng 3" và dài 18" (7.62cm x 45.72cm) cắt từ tấm Teflon, rồi nhúng lại vào nước nóng. Khi phần nhựa mềm ra, tôi kéo lên và siết lại dải quấn để vòng ôm sát hơn.

Làm một mình hơi cực, có thêm một người phụ sẽ dễ hơn—trừ khi bạn từng rửa chén lâu năm tới mức nước gần sôi không còn làm bạn ngại nữa, vậy thì chắc không vấn đề.

Tôi cũng thử uốn bằng hot air station và bằng heated bed của máy in, nhưng không cái nào cho kết quả đẹp và mượt bằng nước nóng. Tôi tin là sẽ có cách tạo hình dễ hơn, nhưng trong khoảng thời gian tôi có thì không tìm ra.

Đây là kết quả cuối:

Và đây là một gif tôi làm về việc chụp thử vài prototype, có chân mèo làm thước đo:

Tôi làm tổng cộng 30 cái với nhiều size khác nhau cho các phù dâu trong đám cưới, vừa để đảm bảo đủ size, vừa phòng trường hợp cái nào bị gãy do đeo hoặc móc vào váy. Nhưng cuối cùng không có vấn đề gì và không cái nào bị gãy hết!

Credits (TL;DR)

Thiết kế bằng Inkscape để ra SVG, chuyển từ SVG sang OBJ bằng Fusion360 (Free Hobbyist License), in bằng filament PETG Translucent và Gold OVERTURE trên máy Prusa i3 mk3 với nozzle 0.4mm và satin sheet. Bản in được ngâm nước nóng và uốn quanh khuôn cổ tay để vừa size hơn. Lưu ý: dự án này là quà tặng cho bạn bè tôi, tôi không nhận tiền. Với tôi, có cơ hội làm một điều đặc biệt cho ngày cưới của bạn mình là niềm vinh dự lớn nhất.